Misschien wel één van de meest markante gebouwen van Oisterwijk is de Kerkhovense molen. Vanuit het noorden het dorp binnen rijdend, is het telkens weer een prachtig en kenmerkend richtpunt. Als je de molen ziet, weet je dat je weer thuis bent. Om een dergelijk historisch pand in stand te houden, komt (zoals zo vaak) achter de schermen het nodige kijken. Zo’n 65 vrijwilligers bijvoorbeeld zijn er maar druk mee. Namens de speciaal opgerichte ‘Stichting De Kerkhovense Molen’ vertelt voorzitter Frans van Empel, samen met één van die vrijwilligers (Kees Doevendans), over het wel en wee van dit - in het kader van deze rubriek toch maar even zo te noemen - zeer bijzondere clublokaal.

Door René de Jong

We zitten aan een houten tafel in de winkel. Er liggen her en der meerdere exemplaren van de Nieuwsklok: er blijkt hier een uitgiftepunt te zijn. Goede zaak! Een tafeltje verderop zit een meneer er rustig in te lezen onder het genot van een kopje koffie en een stukje gebak. Buiten op het terras is het nog niet zo druk.

Dat kun je van de winkel niet zeggen: voortdurend komen er klanten binnenlopen. Het is geen moment rustig. Vaak kletsen ze even met elkaar want het zijn veel buurtgenoten die hier komen. Kees (71): “Dat was voor mij de reden om hier als vrijwilliger aan de slag te gaan. Ik ging met pensioen en zocht een zinvolle tijdsbesteding. Die ‘reuring’ bevalt mij wel. We hebben een belangrijke sociale functie. Veel mensen ontmoeten elkaar of ze hebben een loopje hierheen. Het feit dat de winkel in een molen zit, speelde voor mij niet eens zo’n grote rol eerlijk gezegd.” Frans (74): “Dat ligt voor mij duidelijk anders. Ik wilde me echt inzetten voor het behoud van de molen. Noem het idealisme. Je hoort van veel clubs en organisaties dat ze te maken hebben met een enorm tekort aan vrijwilligers. Dat geldt bij ons niet en ik denk dat de molen dan toch een soort verbindende factor is. Men zet zich graag juist voor ons in zo is mijn indruk.”

Hecht

Kees: “Met onze medewerkers vormen we met elkaar een eigen clubje. We zijn vrij hecht. We drinken koffie met elkaar, hebben regelmatig uitjes. Totaal gaat het om 65 personen: 7 molenaars, een tuingroep en een horeca-en winkelgroep. Over het algemeen zijn het wat oudere Oisterwijkers die hier werken; een enkeling komt uit Berkel-Enschot of Tilburg.” In de winkel zijn groente- en fruitproducten te koop uit de eigen tuin en uit de kassen. Ook verkopen ze er maar liefst 30 bij de molen gemalen meelsoorten en ze bevoorraden enkele lokale bakkers. Op jaarbasis ontvangen ze zo’n 15.000 bezoekende kopers. Zeker in de vakanties hebben ze veel toeristen over de vloer maar ook de leerlingen van de basisscholen worden niet vergeten met talrijke excursies.

Geschiedenis

De Kerkhovense Molen is één van de nog ongeveer 1260 molens in Nederland. Het is een Rijksmonument en draagt officieel de naam ‘Onvermoeid’ zoals nog op de gevel is te zien. Frans: “Waar dat precies vandaan komt, weet ik niet precies. Misschien vanwege de associatie met het altijd in bedrijf zijn of zo?” Het pand werd in de 14e eeuw als houten molen gebouwd maar brandde af. In 1895 kwam de huidige zogenaamde stellingmolen tot stand dat wil zeggen met een galerij waar je rondom kunt lopen. In 1953 kocht de gemeente Oisterwijk het gebouw van de bekende molenaarsfamilie van Riel en gaf er een nieuwe bestemming aan namelijk die van jeugdherberg.

Tussen 1976 en 1979 wordt de molen gerestaureerd en toch weer als molen in gebruik genomen. Twee molenaars nl. Jan Scheirs en Hub van Erve gaan vervolgens vanaf 1980 aan de slag als vrijwilliger voor de gemeente.

Eigenaar

Frans: “In 1992 werd onze stichting opgericht met als doel de molen als werkend monument te behouden. Er is toen heel veel geld opgehaald onder de lokale bevolking zodat we de molen konden kopen. De stichting werd eigenaar. Na een jarenlange renovatie van onder andere de kop, de wieken en de molensteen konden we weer gaan draaien. Inmiddels malen we 4 tot 5 keer per week en produceren we totaal maar liefst 30.000 kilo meel per jaar. Veel hè? Ja, zijn we trots op! Wist je trouwens dat wieken altijd tegen de klok indraaien? We moeten goed opletten dat we als molen te allen tijde voldoende wind kunnen blijven vangen: te hoge bebouwing binnen een straal van 400 meter en ook hoge bomen zijn wat ons betreft uit den boze. Daar zijn we echt alert op!”

Het zijn zo van die dingen waar je totaal niet bij stilstaat als je langs dit hele speciale clublokaal rijdt. Gelukkig doet deze stichting dat wèl: zij vechten juist niet tegen windmolens dus…

Erfgoedspektakel

Op 12 oktober vindt bij de molen een speciale dag plaats van de ‘Stichting Boei’, in samenwerking met ‘Vereniging de Hollandse Molen’, met een voorstelling. Tijdens dit ‘Erfgoedspektakel’ neemt men de bezoekers onder andere met behulp van VR-brillen mee in de wereld van de molens met alle kansen en bedreigingen. Volgende week meer informatie over dit event in De Nieuwsklok.