In de gevel van een aantal boerderijen aan de Broekzijde in Moergestel zijn zeer bijzondere Maria-devotiegels ingemetseld. ‘Boerinnenbond Lourdes 1954’ staat op de terracotta tegels met gestileerde afbeeldingen van Maria, een koe, een biddend figuurtje en een ster: Maria wordt gesymboliseerd door een ster, zij wijst als een ster de weg. In 1954 was het honderd jaar geleden dat het dogma van de Onbevlekte Ontvangenis werd afgekondigd en bijna een eeuw geleden dat in Lourdes Maria aan Bernadette was verschenen. Dit inspireerde niet alleen tot een bezoek van de Moergestelse boerinnen aan Lourdes, maar ook tot de bouw van Lourdesgrotten.

Ook Moergestel kent nog zo’n Lourdesgrot en wel in de tuin van voormalig klooster Nieuwenhof. De Moergestelse publicist Paul Spapens, gespecialiseerd in volksdevotie, schreef een boekje over het wereldwijde fenomeen van Lourdesgrotten. Uiteraard besteedt hij ook aandacht aan de Lourdesgrot van Nieuwenhof. Het fraai uitgegeven boekje is gratis verkrijgbaar bij ‘Johan heeft het’ aan het Rootven in Moergestel.

Zeldzame Mariategels

Het is niet bekend wanneer de Moergestelse Lourdesgrot is gebouwd. De Zusters van Liefde werden in 1832 in Tilburg gesticht. Acht jaar later al, in 1840, betrokken de zusters voormalig kasteel Nieuwenhof voor de eerste vestiging buiten Tilburg. In 1858 zou Maria aan Bernadette zijn verschenen in een grot in Lourdes. Deze gebeurtenis wekte meteen veel begeestering en die houdt aan tot op de dag van vandaag. Lourdes trekt jaarlijks 3,5 miljoen pelgrims.

Dat de Moergestelse boerinnen in 1954 naar Lourdes pelgrimeerden, was daarom niet echt bijzonder, echter wél het feit dat dit toen vanuit Moergestel werd ondernomen en ook nog eens in die tijd toen er weinig geld was onder de mensen. Het was de tijd van de Wederopbouw. Logisch dat de herinneringstegels zoals aan de Broekzijde werden ingemetseld. Tegenwoordig zijn die zo zeldzaam dat ze eigenlijk beschermd zouden moeten worden.

Eerste imitatie twee jaar na verschijningen

Met name het feit dat de verschijningen van Maria zich in een grot hadden voorgedaan inspireerde geweldig in de volksdevotie. Alras werden imitatiegrotten gebouwd. De Lourdesgrot in het West-Vlaamse Houthulst werd opgericht in 1860, twee jaar na de verschijningen. Deze grot gaat daarom door als de oudste ter wereld. Dat deze grot nog bestaat wordt door de inwoners van het dorp als een wonder beschouwd. Houthulst werd tijdens de Eerste Wereldoorlog volledig van de kaart geveegd, maar de grot bleef ongedeerd en kan nog steeds worden bezocht.

Nog 120 in Brabant

In 1874 liet paus Pius IX in het Vaticaan een imitatie bouwen en vanaf toen was er geen houden meer aan. Verspreid over de hele wereld verrezen er duizenden. Het katholieke Brabant en Limburg bliezen een aardig partijtje mee. Veel Mariagrotten zijn in de jaren ‘60 en ’70 gesloopt. In Brabant zijn er nu nog zo’n 120 over, in Limburg rond de honderd. In België staan er nog zo’n duizend. Een van de Lourdesgrotten die behouden zijn gebleven staat dus in Moergestel en daarmee heeft het dorp echt een bijzonder monument in huis, een bijzondere herinnering aan de kenmerkende volksdevotie. Net als de terracotta tegels verdient deze Lourdesgrot in de tuin van Nieuwenhof wettelijke bescherming.

Boekje met veel voorbeelden

In het boekje dat Moergestelnaar Paul Spapens over dit fenomeen schreef zegt de secretaris van de congregatie van de Zusters van Liefde dat is toegezegd dat de Mariagrot behouden zal blijven als straks in en om Nieuwenhof veel gebouwd gaat worden. In het boekje staan veel verschillende voorbeelden van Mariagrotten in de regio rond Tilburg, in Brabant, in België maar ook in Paramaribo en zelfs in het Franse Nevers waar Bernadette in een schrijn ligt opgebaard. Alle grotten zijn voorzien van adressen, zodat belangstellenden ze gemakkelijk kunnen bezoeken.

Verder geeft het boekje allerhande curieuze feiten als de gebruikte bouwmaterialen waarmee de rotsen werden geïmiteerd, stukken rots uit de originele grot in Lourdes die werden ingemetseld, waarom alle Mariabeelden in de kopie-grotten er hetzelfde uitzien, over sloop en restauratie en nog veel meer. Het gratis verkrijgbare boekje is een uitgave van de beheerstichting van de Kapel O.L. ter Nood in Tilburg. Deze stichting geeft al negen jaar elk jaar een door Paul Spapens geschreven boekje uit over een bepaald aspect van de Mariadevotie. Op deze manier wil de stichting in deze sterk veranderende wereld de aandacht gevestigd houden op dit voor Brabant belangrijke erfgoed, waarvan kapellen de bekendste voorbeelden zijn.

Het boekje ‘Lourdesgrotten, verbeelding van volksdevotie’ is gratis verkrijgbaar bij ‘Johan heeft het’ aan het Rootven in Moergestel.